Prikkels

Prikkelsignalen en een prikkeltijdlijn. Bij steeds meer theatervoorstellingen duiken Trigger Warnings op. Waarschuwingen voor gevoelige situaties waardoor negatieve herinneringen kunnen worden opgeroepen. Om paniekaanvallen, verdringing of herbeleving te vermijden. We zagen ze al voor stroboscopen maar nu ook voor met name (seksueel) geweld en zelfmoord. Hard nodig of teveel van het goede?

Verslagen en vol emotie. Zo zat mijn vriend erbij na het zien van de ADHD-voorstelling van Thomas van Luyn. In anderhalf uur zag hij zijn leven op confronterende wijze aan zich voorbij trekken. Had hij een Trigger Warning kunnen gebruiken of zich beter moeten voorbereiden? Tot hoever gaat je eigen verantwoordelijkheid? Een goede voorstellingstekst geeft duidelijk aan waar de voorstelling over gaat. Is het onderwerp depressie, ga er dan vanuit dat ook de minder mooie kanten aan bod komen. Zelf kijk ik altijd kritisch naar voorstellingen over alcoholisme. Dan nog is het lastig. Alcoholmisbruik komt in veel voorstellingen voor. Het nuttigen van alcohol wordt nu eenmaal als ‘gezellig’ gezien.

De effectiviteit van Trigger Warnings is volgens Australisch onderzoek niet bewezen. Ze zorgen er niet voor dat mensen beter om kunnen gaan met prikkels. Sterker nog de waarschuwing zelf kan vooraf ook voor stress zorgen. Het is lastig te bepalen wat je wel of niet op zo’n triggerlijst plaatst. Nu zijn ze er vooral voor gewelddadige situaties, maar wat doe je bijvoorbeeld met onderwerpen als armoede, alcoholmisbruik of het verliezen van een kind. Is het ook niet een soort vals gevoel van veiligheid? Het is namelijk best moeilijk om te beoordelen waar iemand door getriggered zou kunnen worden. Vaak is dat namelijk iets heel kleins als een geur, kleur of geluid.

Natuurlijk wil ik niet dat iemand een terugval krijgt door het kijken naar theater. Als een waarschuwing daarbij helpt dan lijkt me dat prima. Toch vind ik het ook lastig. Het leuke aan theater is voor mij juist de verrassing. Ik hoef niet vooraf te zien op welke seconde wat gaat gebeuren. Hoe ga je dat bij cabaret doen? Humor is bij uitstek een middel om zaken bespreekbaar te maken. Als je vooraf veel weet over de inhoud, kies je dan niet vooral voorstellingen die in je eigen bubbel passen? Juist het in aanraking komen met afwijkende meningen en inzichten is de kracht van theater. Het levert vaak mooie gesprekken op en misschien wat compassie voor de ander. Hard nodig in deze tijd.