Op Scandinavisch avontuur met vier topmusici

Het Danish String Quartet behoort tot de categorie ‘superkwartetten’ en combineert klassieke meesterwerken met energieke volksmuziek uit het hoge noorden. Daarmee schakelen de vier topmusici moeiteloos tussen concertzalen en festivals en spreken ze een breed publiek aan: doorgewinterde kamermuziekbezoekers, maar ook liefhebbers van folk en luisteraars die minder thuis zijn in de klassieke muziek. Wat begon op een Deens zomerkamp groeide in de loop der jaren uit tot een internationaal gevierd kwartet dat het publiek steeds opnieuw weet te raken. Tijdens het concert op 31 mei in De Oosterpoort brengt het viertal de verfijnde klanken van Stravinsky en Ravel samen met traditionele Scandinavische folk en laat het horen dat muziek geen grenzen kent. In dit interview vertelt altviolist Asbjørn Nørgaard over hun Scandinavische roots, hun liefde voor folkmuziek en hun missie: mensen laten voelen wat muziek kan doen.

Jullie beschrijven jezelf als een ‘Scandinavisch avontuur’. Wat betekent Scandinavië voor jullie op muzikaal gebied?

“Op muzikaal gebied vind ik het lastig uit te leggen. Het beschrijft vooral onze filosofie over hoe we samenwerken en hoe wij als strijkkwartet functioneren. Dat kan inderdaad behoorlijk avontuurlijk zijn. Het feit dat we alle vier uit Scandinavië komen, heeft er natuurlijk ook mee te maken.”

Hoe zijn jullie bij elkaar gekomen als strijkkwartet?

“Ons kwartet bestaat uit drie Denen: naast mij zijn dat violisten Rune Tonsgaard Sørensen en Frederik Øland. Cellist Fredrik Schøyen Sjölin komt uit Noorwegen. Rune, Frederik en ik gingen vanaf dat we een jaar of acht waren naar hetzelfde muzikale zomerkamp op het Deense platteland. Daar speelden we symfonieorkestmuziek en kamermuziek. Toen we daar te oud voor werden, zo rond ons dertiende jaar, vormden we een strijkkwartet. We repeteerden samen en volgden lessen. We gingen dus al op tournee voordat we met onze studie aan de Royal Academy of Music in Kopenhagen begonnen. In 2008 stopte de oorspronkelijke cellist en sloot Fredrik zich bij ons aan.”

Wat maakt jullie anders dan een traditioneel strijkkwartet?

“Om dat te beantwoorden, zou ik moeten definiëren wat een traditioneel strijkkwartet is. Tegenwoordig kan een strijkkwartet heel divers zijn. Ik denk dat wij heel ruimdenkend zijn wat ons repertoire betreft. We spelen waar we zelf zin in hebben en zijn van een generatie die tijdens een concert niet strak in pak gaat, maar dragen waar we ons comfortabel in voelen. We ervaren niet de druk om ons te houden aan de traditionele klassieke muziek, zoals strijkkwartetten van eerdere generaties dat misschien wel voelden.”

Hoe is het idee ontstaan om klassieke werken te combineren met folkmuziek?

“Folkmuziek spelen wij ons hele leven al, in het bijzonder Rune. Vanaf het begin dat we optraden, speelden we als toegift na een concert vaak folkmuziek. Toen we door het Concertgebouw in Amsterdam werden gevraagd om voor een folkfestival een hele set van die stukken te brengen, is folkmuziek echt een vast onderdeel van ons repertoire geworden. In die zin is de Nederlandse muziekwereld heel belangrijk voor ons geweest.”

Wat willen jullie graag dat mensen beleven of voelen bij jullie muziek?

“Dat is helemaal aan de luisteraar. We willen niet bepalen wat iemand bij onze muziek moet voelen. Het mooie van non-verbale muziek is juist dat tweehonderd mensen er tweehonderd verschillende dingen in kunnen horen en dat verandert ook nog, afhankelijk van wat we spelen. We hopen wel dat het íets losmaakt, want onze muziek komt voort uit de romantische traditie, waarin muziek en emotie sterk met elkaar verbonden zijn. Maar welk gevoel dat precies is, mag iedereen zelf invullen.”

Tijdens het concert bij SPOT combineren jullie muziek van Stravinsky en Ravel met folk. Wat maakt juist die combinatie zo interessant?

“Ravel is voor ons een van de grootste componisten ooit. Zijn muziek is hét geluid van Franse strijkmuziek. Stravinsky was in het begin van de twintigste eeuw een belangrijke figuur in de Parijse muziekwereld. Beide componisten hebben in die tijd echt de weg vrijgemaakt voor nieuwe muziek. De stukken die wij van hen spelen zijn heel puur en traditioneel, maar tegelijkertijd ook best radicaal. Door dat te combineren met onze folkmuziek hopen we het publiek te prikkelen.”

Jullie spelen voor klassieke muziekliefhebbers en fans van folk. Zijn de reacties van deze twee groepen heel verschillend?

“Absoluut! Al merken we ook dat ze ‘elkaars’ muziek kunnen waarderen. Het spelen van een set op een popfestival geeft natuurlijk een heel andere vibe dan een concert in een concertgebouw. Wat wij graag doen, is een klassiek stuk spelen tijdens een optreden op een popfestival en een folknummer in bijvoorbeeld Carnegie Hall. Er is geen tegenstrijdigheid in deze muzieksoorten. Mensen hebben vaak het idee dat er een groot verschil is tussen zogenaamde elitaire, klassieke muziek en popmuziek. Volgens ons is dat een misvatting. Wij gaan net zo makkelijk van een strijkkwartet van Beethoven over op een folknummer en andersom.”

Waarom zou men jullie concert zeker niet moeten missen?

“Wij weten zeker dat het publiek ervan zal genieten. Het is muziek op hoog niveau, al zeggen we het zelf. En wij zijn een strijkkwartet dat dit repertoire echt eer aan doet. Het wordt denk ik een boeiende avond en ik weet bijna zeker dat als je nog nooit eerder een kamermuziekconcert hebt bezocht, dit een inspirerende eerste kennismaking kan zijn.”