Nienke ’s Gravemade over (online) vrouwenhaat

Sinds ze ontdekte welke vrouwonvriendelijke content het algoritme aan jonge jongens voorschotelt, gaat Nienke ’s Gravemade er online de strijd mee aan. Door de uitspraken van conservatieve influencers te ridiculiseren, opent ze de ogen van ouders en opvoeders voor de toxische fuik van de manosphere. Haar grappige satirische filmpjes brengen een serieuze boodschap: misogynie is online een keihard verdienmodel, met grote gevolgen voor de manier waarop een nieuwe generatie mannen kijkt naar gelijkwaardigheid, relaties en respect.

Je was al schrijver en acteur, maar vanaf 2024 werd je actief als feministisch activist op de sociale media. Was daar een directe aanleiding voor? En had je kunnen bevroeden dat je er zo bekend mee zou worden?

“De directe aanleiding is een beetje troebel. Mijn algoritme begon mij op een zeker moment bepaalde content voorschotelen. Content waar mijn wenkbrauwen op z’n minst van omhoog gingen. Vrouwonvriendelijke filmpjes, mannen die van alles en nog wat prediken over geld verdienen en hoe het feminisme de oorzaak is van al het kwaad in de wereld. Ik vond het fascinerend en ergens ook lachwekkend, dus besloot ik er met een knipoog op te reageren. De reacties waren anders dan ik had verwacht, namelijk; ‘waar haal je deze gekken vandaan?!’ Ik wist toentertijd nog te weinig over algoritmes, dus dacht dat iedereen dit soort content zag. Het tegendeel bleek waar. Dus nee, ik kon zeker niet bevroeden dat ik er zo bekend mee zou worden, maar inmiddels snap ik het wel beter. Ik heb zichtbaar gemaakt wat onze jongeren, voornamelijk jongens, te zien krijgen op hun schermpjes. En hoe schadelijk dat is voor henzelf en de positie van meisjes en jonge vrouwen. Ik ben blij dat ik me daar niet in m’n eentje zorgen over maak, maar met heel veel mensen inmiddels.”

Ja, gelukkig sta je niet alleen; je kreeg onlangs bijval van o.a. de documentaire Inside the Manosphere van Louis Theroux en de serie Adolescence. Maar helpt het denk je? Is deze bizarre ‘Tate-rage’ nog terug te draaien?

“Dat is niet te zeggen. Je zag na de serie Adolescence een groot bewustzijn ontstaan en ik was heel blij met de docu van Theroux. Maar wat je ook vaak ziet als een fenomeen serieus wordt genomen, dat de tegengeluiden ook luider worden. ‘Het valt toch wel mee’, ‘maak je liever druk over dit of dat’. Daarnaast: het is natuurlijk geen nieuw verschijnsel. Andrew Tate is geen nieuw fenomeen. Het kan door het internet enkel veel breder worden gedeeld. Dus door het af te doen als een rage, blijven we ook mooi weg van het feit dat ongelijkheid en vrouwenhaat verankerd zijn in onze samenleving.”

De vorm waarin jij de zaken aankaart is satire/humor. Je maakt de ‘echte mannen’ belachelijk met hun eigen uitspraken. Waarom heb je voor deze vorm gekozen?

“Dat ging eigenlijk automatisch. Dus kiezen is niet het goede woord. Zoals ik al eerder zei, de eerste filmpjes die ik zag vond ik vooral fascinerend en lachwekkend. Daardoor kwam de humor van mijn kant ook als vanzelf. Inmiddels is het ook een manier om het licht te houden, voor mezelf en voor de kijker. Natuurlijk is er ook veel om kwaad over te zijn, maar dat laat ik meer toe als ik schrijf. De satire laat bovendien de absurditeit goed zien. Bovendien krijg ik regelmatig berichten van mensen die door mijn video’s te bekijken met hun kinderen een veel lichter en vermakelijker gesprek kunnen voeren aan de keukentafel. Dus zonder opgeheven vingertje of angst, maar gelijkwaardig en open. Dat ik daarin kan bijdragen, vind ik echt de allermooiste uitkomst van mijn werk.”

Door jouw werk denkt het algoritme inmiddels dat jij een 15-jarige jongen bent. Kan je een paar voorbeelden geven van de schokkende dingen die jij dagelijks voorbij ziet komen, waar de meeste ouders totaal geen idee van hebben?

“Dat gaat echt alle kanten op. Een kerel die zijn mannelijke volgers op het hart drukt om toch vooral niet mee de bevalkamer in te gaan als je partner gaat bevallen, want dat ‘is slecht voor je persoonlijke seksleven’. Populaire contentmakers die jongeren opleggen dat ze minimaal 20K per maand moeten verdienen en hun emoties niet mogen tonen. Onmogelijke doelen stellen en ondertussen hun cursussen en proteïnepoedertjes verkopen. Spierbundels die stellen dat jij pas iets waard bent als je vrouw niet werkt maar thuis voor de kinderen zorgt. Podcastmakers die vrouwen inferieur noemen en dat zij enkel op aarde zijn om te baren. Die het stemrecht van vrouwen liever vandaag dan morgen afschaffen. Zo kan ik nog wel even doorgaan.”

Je wordt op 10 oktober live geïnterviewd voor publiek door Jantien Kurpershoek, als onderdeel van het Masterpiece Festival rondom de componist Berlioz. Hij schreef zijn Symphonie fantastique vanuit een destructieve obsessie voor een vrouw. De drang tot controle over de vrouw is van alle tijden, maar in hoeverre heeft het internet daar volgens jou een nieuw, gevaarlijker wapen aan gegeven?

“Het internet heeft ons niet de verbredende blik gegeven waar het in beginsel mee werd geïntroduceerd. Het is inmiddels het belangrijkste onderdeel geworden van ons kapitalistische systeem. En heel basaal: misogynie is online een zeer lucratief verdienmodel. Vrouwonvriendelijke content doet het heel goed in het algoritme. Accounts die normaal content maken over sporten of bitcoin, hoeven maar één video te maken over traditionele rolverdelingen en ze stijgen in zichtbaarheid op de sociale media.

Je hoort mensen trouwens vaak zeggen: ‘Het lijkt wel alsof we weer teruggaan in de tijd’. Maar daarmee doen we alsof we weten waar we naartoe gaan. Dat is een vals gevoel van controle. We bewegen, door AI en de snelheid van nieuwe technologieën en conflicterende belangen, vooral naar een tijd waar we totaal geen controle over hebben.”

Het live gesprek zal met name gaan over geweld tegen vrouwen en femicide. Zie je dat als de uiterste consequentie van de toxische mannelijkheid?

“Het is de uiterste consequentie van dwingende controle en machtsmisbruik. Het is eigenlijk bovenal de consequentie van hoe we onze samenleving al sinds mensenheugenis inrichten. Een maatschappij waarin mannen vooral hard en stoer moeten zijn en vrouwen zachte, weerloze wezens. Zolang we daar niet van los komen, zal geweld tegen vrouwen niet verminderen.”

Je hebt zelf een zoon van elf, hoe wapen je hem tegen de misogyne influencercultuur?

“Mijn zoon heeft nog geen telefoon. Maar mocht hij die krijgen dan zal ik regelmatig met hem praten over wat hij voorbij ziet komen en wat dat met hem doet. We hebben te lang gedacht ‘dat loopt wel los daar op dat wereldwijde web’. Terwijl, wij, de volwassenen, duikelen ook drie keer per dag in een rabbit hole. We zijn allemaal onderworpen aan ons algoritme, niet alleen jongeren. Ik pleit er dus ook voor om mediawijsheid op scholen te introduceren. Ik denk ook dat we als opvoeders actiever moeten zijn in het bevragen van hun online ervaringen. Niet met een wijzend vingertje en doemscenario’s, maar met aandacht en interesse. Daarnaast natuurlijk het goede voorbeeld geven thuis, door bijvoorbeeld zorgtaken in gezinnen beter te verdelen en zelf niet de hele dag op je telefoon te zitten. Dat vind ik ook een uitdaging, hoor. Dus dit is allereerst een note to self, haha.”