Verhalen en schandalen uit de operawereld

Francis van Broekhuizen over Schandalig Mooie Opera!

Het grote publiek kent Francis van Broekhuizen van tv-programma’s als Maestro, Ranking the Stars en De Slimste Mens. Daardoor zou je, als je niet thuis bent in de operawereld, zomaar vergeten dat ze eigenlijk een fantastische operazangeres is. Samen met pianist Gregor Bak voert Francis je in Schandalig mooie opera! mee in beroemde anekdotes en schandalen uit de wereld waar ze als kind al in werd ondergedompeld en waar ze dan ook alles van weet: die van de opera. “Veel mensen denken dat er bij een opera vooral chique publiek in de zaal zit. Dus dacht ik: laat ik eens vertellen wat er zoal achter de schermen gebeurt. En natuurlijk ook hoe ik operazangeres ben geworden.” Bereid je voor op een leerzame en gezellige avond vol humor en prachtige muziek van onder andere Verdi, Puccini en Mozart, en uitstapjes naar beroemde classics uit lichtere muziekgenres.

Terwijl we in het noorden door ijzel allemaal gedwongen een dag thuis zitten, zijn Francis en Gregor in de auto op weg naar Zutphen waar ze die avond hun successhow spelen. Gregor rijdt, Francis vertelt: “Opera is mij met de paplepel ingegoten. Mijn vader was makelaar van beroep, maar zingen was zijn grote hobby. Hij was lid van een vereniging waar ze operascènes zongen en die stond hij thuis te repeteren. Er werd bij ons heel veel gezongen. We hadden een familiekoor en in de auto had mijn vader altijd bandjes met liederen opstaan. Op mijn vijftiende kwam ik erachter dat ik, net als mijn vader, zo’n stem had waarmee je opera kan zingen: veel volume en met vibrato. Op een gegeven moment hoorde ik Cristina Deutekom Koningin van de Nacht zingen, uit de opera Die Zauberflöte van Mozart. Dat is een vreselijk moeilijke aria met bijna onmenselijk hoge noten. Ik ben net zo lang gaan oefenen tot ik die kon zingen.”

Dus jij stond als kind onze legendarische operazangeres na te doen?
“Ja, ik dacht: wat apart dat een mens zulke hoge geluiden kan maken. Ik was gewoon benieuwd of ik dat ook zou kunnen. Afijn, dat lukte dus. Binnen drie dagen had ik Koningin van de Nacht ingestudeerd. Vervolgens heb ik het laten horen aan de zangpedagoge van mijn vader. Nou, je had haar moeten zien: haar bek viel open van verbazing. Tijdens een reis naar Rome met de middelbare school stond ik in cafés die aria te zingen en kregen we allemaal gratis koffie. Toen wist ik: hier moet ik echt iets mee gaan doen.”

Wat pakte jou als jonge vrouw het meest?
De muziek of die dramatische verhalen? “De muziek pakt je als eerste. Die kan je ontroeren of op een bepaalde manier raken, terwijl je eigenlijk geen idee hebt waar het verhaal over gaat. Na Deutekom werd ik verliefd op de Amerikaans-Griekse sopraan Maria Callas en ben ik biografieën gaan lezen over haar en andere beroemde operasterren. Het levensverhaal van Callas is een opera op zich, een Griekse tragedie met allemaal narigheid en toestanden: ruzie, jaloezie, liefdesverdriet, eenzaamheid noem maar op. Misschien ken je dat verhaal, dat ze zou trouwen met Aristoteles Onassis, een steenrijke Griekse scheepsmagnaat, die haar uiteindelijk liet zitten voor Jackie Kennedy, de weduwe van John F. Kennedy. Daarna ben ik me steeds meer gaan verdiepen in de vaak prachtige verhalen die achter de opera’s schuilgaan. Dan kom je bijvoorbeeld in de wereld van Shakespeare, maar ik ontdekte ook verhalen over diva’s die elkaar naar het leven stonden. Dat soort anekdotes heb ik altijd heel erg leuk gevonden.”

Wat is nou een grote misvatting over opera, behalve dat tuttige publiek?
“Een van de vooroordelen waar ik in de show mee speel is dat operazangers altijd vervelende lui zouden zijn, vooral sopranen en tenoren. Natuurlijk zijn er verhalen over arrogante en veeleisende operasterren, maar het is ook een beetje een cliché. Ik ben natuurlijk het levende bewijs dat het niet zo is: ik ben eigenlijk heel lief. Operazangers willen gewoon hun vak goed uitoefenen en het publiek een mooie avond bezorgen. Tegelijk staan ze onder hoge druk. Als in het voetbal de spits niet scoort, wordt hij uitgefloten. Bij de operadiva’s en -divo’s is dat net zo: haal je de hoge c niet, dan klinkt er boegeroep vanuit het publiek. Je moet dus keihard werken en op de toppen van je kunnen presteren. Dan kunnen tijdens een repetitie de emoties weleens hoog oplopen.”

Kun je, zonder je halve voorstelling te verklappen, een smeuïg verhaal delen?
“Nou, ik vertel bijvoorbeeld over Francesca Cuzzoni en Faustina Bordoni, twee Italiaanse sopranen uit de achttiende eeuw die echt een bloedhekel aan elkaar hadden. Ze hadden ook ieder hun eigen fanclub en ook die hadden de pest aan elkaar. Tijdens een uitvoering in Londen liep dat totaal uit de hand. Als de één zong, begonnen de aanhangers van de ander te fluiten en boe te roepen. Op een gegeven moment gingen die fans met elkaar op de vuist. Dan denk je: daar zullen die diva’s wel van schrikken, maar nee hoor. In plaats daarvan deden ze gewoon mee. Dat is een heerlijk verhaal om te vertellen.”

Even een vraag tussendoor aan Gregor. Heb jij ook iets gehoord waarvan je dacht: dit had ik nou nooit van de keurige operawereld gedacht?
Gregor: “Ik was eerlijk gezegd helemaal niet zo opera-minded. Dankzij de samenwerking met Francis ging er ook voor mij een wereld open. Maar wat nou precies het verrassendste of het gekste verhaal was …” Francis: “Nou, ik weet nog dat we een keer in de auto zaten en we erachter kwamen dat Gregor het liefdesduet uit Madama Butterfly niet kende. Hij is natuurlijk musicoloog, maar op de een of andere manier was opera een blinde vlek. Dat kan natuurlijk, want er is zóveel muziek. Afijn, ik zette dat duet op, maar ik was even vergeten dat het hele opzwepende muziek is, met een – hoe zal ik het zeggen – erotische lading. Puccini heeft het opgebouwd als een soort seksueel orgasme. Gregor reed bijna tegen de vangrail toen hij het hoorde. Hij is een geweldige chauffeur hoor, maar we luisteren geen opera meer in de auto. Veel te gevaarlijk.” Gregor: “Ik heb nu wel een auto met Lane Keeping Assist, zo’n systeem dat je corrigeert als je buiten de rijbaan dreigt te raken.”

Wat is eigenlijk jouw favoriete opera Francis?
“Tosca is echt mijn lievelingsopera. De muziek is van begin tot eind het allermooiste wat Puccini heeft geschreven, vind ik. Het is ook een heel spannend en dramatisch verhaal: de drie hoofdpersonen zijn aan het einde allemaal dood. Dat gaat zo: de geliefde van Tosca, de schilder Mario Cavaradossi, is door politiechef Scarpia ter dood veroordeeld. In ruil voor seks belooft Scarpia aan Tosca dat hij het vuurpeloton met losse flodders laat schieten. Zij denkt dus haar geliefde te hebben gered en vermoordt Scarpia, maar uiteindelijk blijkt dat hij haar belazerd heeft: Cavaradossi wordt echt neergeschoten en sterft. Op het moment dat soldaten Tosca voor de moord op Scarpia willen arresteren, pleegt zij zelfmoord. Wat zo leuk is aan deze opera, is dat Tosca in het verhaal ook operazangeres is. Puccini laat je tussen alle dramatiek en tragiek door ook zien hoe operadiva’s zijn: temperamentvol, lief, maar soms ook vervelend. Als je Tosca ziet, weet je gelijk een beetje hoe de meeste operazangeressen zijn.”

Dus de gemiddelde operazangeres is ook wel in staat tot moord?
“Ja, die grap maak ik ook tijdens de show. Ik ben ook in staat tot moord sinds ik in de overgang ben, haha. Nou heeft Tosca natuurlijk wel een reden: ze wordt door Scarpia verkracht. Op het moment dat ze een mes ziet liggen, neemt ze het heft letterlijk en figuurlijk in eigen hand. Het is een beetje #MeToo avant la lettre.”

Je zingt muziek van onder andere Verdi, Puccini en Mozart. Zijn juist hun opera’s geschikt voor de verhalen die jij vertelt?
“Ik had allerlei verhalen kunnen pakken, maar ik ben zelf echt een liefhebber van Italiaanse opera’s. Verdi en Puccini liggen mij gewoon heel erg goed. Tegelijk moet ik ook aan mijn publiek denken. Gek genoeg is dat niet per se het doorgewinterde operapubliek. Er zitten juist ook veel mensen in de zaal die mij kennen van tv. Dus is het belangrijk om muziek te laten horen die mensen vaak toch ergens van kennen, van reclames bijvoorbeeld. Vanuit die herkenning probeer ik ook nieuwe dingen te laten horen. We maken ook de link met musical, wat voor mij eigenlijk een moderne vorm van opera is. Ik koppel bijvoorbeeld de opera Madama Butterfly aan de musical Miss Saigon. Dan zie je dat het verhaal eigenlijk exact hetzelfde is, maar anders uitgevoerd. Dat is heel leuk om te laten horen. Zo probeer ik mensen met humor en gezelligheid een beetje enthousiast te maken. Ik wil vooral laten zien en horen dat opera niet highbrow is en dat iedereen kan genieten van al die prachtige muziek.”

Is er een aria die jou nog steeds raakt, ook al heb je ’m misschien al heel vaak gehoord of gezongen?
“Dat heb ik met heel veel aria’s: met O mio babbino caro uit Gianni Schicchi, met Poveri fiori, dat ik ook in deze voorstelling zing. Dat is het leuke aan veel opera’s: je kunt ze nog zo vaak horen, ze blijven gewoon goed. Maar ik heb het bijvoorbeeld ook met God Only Knows van The Beach Boys. En Gregor heeft voor deze show een prachtig lied geschreven, een soort moderne opera-aria. Dat heb ik nu al bijna honderd keer gezongen, maar ik blijf het mooi vinden.”

Gregor, is Francis echt zo lekker gewoon? Of is ze soms toch ook wel een beetje een diva?
Gregor: “Francis doe jij je oren even dicht? Nee serieus, ze kan op het toneel een diva spelen, maar in het dagelijks leven is ze eerder een anti-diva.” Francis: En als ik dat soort neigingen al zou krijgen, zou mijn omgeving direct zeggen: ‘Doe jij eens even normaal.’ Ik heb naast de liefde en het talent voor zingen ook de nuchterheid van mijn vader geërfd. Ik hou heel erg veel van zingen, maar ik heb niks met al het gedoe eromheen. Je hebt ook zo’n uitspraak: Leave all the drama on the stage. Op het toneel kun je de diva uithangen, daarbuiten moet je gewoon normaal doen.”