Desi van Doeveren wekt Aletta Jacobs tot leven

ALETTA de musical, de fonkelnieuwe productie van Theater Oostpool en TEC Entertainment, gaat over Aletta Jacobs (1854-1929): een vrouw die haar tijd ver vooruit was. Niet alleen was ze de eerste vrouwelijke arts in Nederland, als groot voorvechter van vrouwenrechten gold ze bovendien als boegbeeld van de eerste feministische golf. Haar personage wordt in de musical vertolkt door actrice en zangeres Desi van Doeveren.

Hoe reageerde je toen je hoorde dat je Aletta Jacobs ging spelen?
“Toen Daria me belde (Bukvić, regisseur en artistiek leider van Theater Oostpool, red.) met het goede nieuws, was ik in Nieuw-Zeeland met mijn vriend. Ik kwam net uit de douche, het was elf uur ’s avonds. Ik heb gegild toen ik de rol kreeg. Ik wilde het meteen met tachtig handen aanpakken en ben direct begonnen met het verzamelen van materiaal. Hoe meer ik ontdekte, hoe meer ik Aletta ging bewonderen. Ik zou graag ongegeneerd in haar (puber)brein willen meekijken: waar kwam die intrinsieke kracht, die bijna instinctieve drang naar rechtvaardigheid, vandaan? Ze had nauwelijks vrouwelijke voorbeelden. Juist daarom vind ik het bijzonder dat zij al jong een vanzelfsprekende weerstand tegen onrecht voelde, sterker dan de sociale druk. Wat een lef, moed en veerkracht.”

Wat verraste je het meest aan haar?
“Ze heeft zich met name hard gemaakt voor lichamelijke gelijkheid. Als arts zag ze hoe belangrijk het was dat vrouwen zonder schaamte naar de dokter konden en de regie hadden over hun eigen lichaam. Ook heeft ze er ruim veertien jaar lang voor gevochten dat vrouwelijk winkelpersoneel tijdens het werk af en toe mocht zitten, omdat hele dagen staan gynaecologisch letsel tot gevolg kan hebben. Ze had een enorme innerlijke drive, dat zie je ook terug in het stuk. Zelfs als mannen haar probeerden tegen te houden, bleef ze op zoek naar vrouwen wereldwijd die ook voor zichzelf wilden opkomen.”

Herken je iets van jezelf in Aletta?
“Ja, absoluut. Dat dingen je zomaar overkomen en dat je ergens inkukelt. Ooit zong ik bij de begrafenis van mijn opa het Ave Maria. Ik vond het retespannend en sloot mijn ogen. Toen voelde ik me ineens heel groot, alsof ik iedereen kon optillen en naar de overkant kon dragen. Dat gevoel heb ik nu ook bij ALETTA. Ik ben nieuwsgierig, ongegeneerd en ik vind niks te gek. Als iemand iets met me wil delen, veroordeel ik dat niet. Ik deel zelf ook veel met vrienden en familie.”

Hoe heb je je voorbereid op de rol?
“Ik heb het boek Herinneringen gelezen, dat Aletta zelf schreef; dichterbij kom je niet. Ze was grappig, een voorvechtster, maar ook zacht en lief. Ze werd moeder, maar verloor haar kindje, wat in de voorstelling terugkomt in een nummer over verlies. Ik ben ook naar Sappemeer gegaan, haar geboorteplaats, en deed de Aletta-wandeling langs belangrijke plekken uit haar leven: haar HBS, haar ouderlijk huis, het station waar ze op de trein stapte. Toen ik voor haar huis stond heb ik het gewoon gedaan: ik belde aan. Er woont nu een kunstenares met haar man. De verzameling boeken, brieven en ansichtkaarten die ze me lieten zien, gaven mijn fantasie een enorme boost. Alles kwam ineens dichtbij; ik voelde me echt verbonden met haar leven.”

Wat is je favoriete scène of nummer?
“Het lied over het overlijden van haar kindje raakt me enorm; het is heel eerlijk en mooi. Daarnaast zing ik graag de nummers over jezelf opzij zetten voor het grotere goed en het krachtige female empowerment-duet met Gaia Aikman. Er zijn ook grappige scenes, zoals met Eva van der Gucht als pessarium: droog en geestig, terwijl het tegelijk ontroert.”

Hoe is het om met deze cast te werken, en wat kan het publiek verwachten qua muziek, stijl en energie?
“De cast is geweldig; er zit veel hart in en veel goodwill. Iedereen is open naar elkaar en vol energie. We hebben ook een all-female band, wat alles heel gelijkwaardig laat voelen. Ik kijk er enorm naar uit om te spelen, zeker naast Gaia Aikman, die zo’n krachtige stem heeft en fantastisch zingt. De muziek is van Sjaan Duinhoven, Wilko Sterke en Jeroen Sleyfer; de vrouwen spelen zelf op gitaar, bas, saxofoon, toetsen en drums. Het geheel heeft veel levens- en vechtlust. Muzikaal is het veelzijdig: pop, rock en soul. Vaak virtuoos en krachtig, maar er zijn ook intieme liedjes.”

Wat betekent Niets is onmogelijk, de ondertitel van de musical, voor jou?
“Ook al ben je alleen, als je moed durft te tonen, kan je verschil maken. Schaamteloos jezelf overal voor inzetten, met een goed hart, dat geeft vertrouwen.”

Wat maakt deze musical anders dan andere producties?
“Ik ben heel blij dat we een groot publiek kunnen bereiken. Met musical kan je velen raken en bewustzijn creeren over gelijkwaardigheid. Het is nooit te laat om dat te voelen. Samen staan we sterk. Ik wil laten zien dat we gezegend zijn dat we regie hebben over ons eigen lichaam, iets wat niet overal vanzelfsprekend is. Bewustzijn verspreiden via een komische, maar stevig inhoudelijke musical met een vleugje lieflijke ‘fuck it’-energie, dat vind ik fantastisch.”

In april spelen jullie maar liefst vier dagen achter elkaar in de Stadsschouwburg van Groningen. Hoe vind je dat?
“Geweldig! Wat mij betreft is het echt een van de mooiste theaters van het land. Mijn moeder komt uit het Noorden en zowel m’n zussen als mijn broertje hebben in Groningen gestudeerd, dus het voelt heel vertrouwd. Daarnaast zijn de Groningers altijd een fijn, warm publiek. En het belangrijkste is natuurlijk dat Aletta hier letterlijk en figuurlijk veel stappen heeft gezet.”